Een as en naaf krijgen de passing H7/g6 bij Ø25 mm. Hoeveel speling zit daar precies tussen?
Eén code, oneindig veel maten
Een ISO 286-passing bestaat uit twee delen: een boringsklasse (hoofdletter + kwaliteitsgetal, bv. H7) en een asklasse (kleine letter + kwaliteitsgetal, bv. g6). Beide klassen beschrijven een afwijking ten opzichte van de nominale maat, maar die afwijking is uitgedrukt in µm en hangt af van de diameterband waarin de maat valt — grotere diameters krijgen een breder tolerantieveld, ook bij dezelfde letter en hetzelfde kwaliteitsgetal. H7/g6 zegt dus iets over de vorm van de passing (hier: altijd speling, nooit klemming), maar de werkelijke speling in µm lees je pas af zodra je weet in welke band (bv. >18–≤30 mm) de nominale diameter valt.
Rekenvoorbeeld: H7/g6 bij Ø25 mm
Bij Ø25 mm valt de maat in de band >18–≤30 mm. Daar geeft H7 een boringsafwijking van ES = +21 µm, EI = 0 µm; g6 geeft een asafwijking van es = −7 µm, ei = −20 µm. De boring wordt dus 25,000 tot 25,021 mm, de as 24,980 tot 24,993 mm. De speling ligt daarmee tussen 7 µm (minimaal) en 41 µm (maximaal) — altijd speling, passend bij het gebruik als nauwkeurig glijdende centrumpassing.
Reken de afwijking om naar een echte maat
+21/0 µm is correct, maar is een extra rekenstap verwijderd van wat er op de tekening en op de machine gebeurt. Tel de afwijking op bij de nominale diameter en je krijgt de twee absolute grensmaten die daadwerkelijk verspaand worden: 25,000–25,021 mm voor de boring, 24,980–24,993 mm voor de as. Die absolute maten zijn wat een operator controleert, niet het afwijkingspaar zelf.
Aannames en toepassingsgrenzen
De tabel voor 0–50 mm is handmatig geverifieerd per klasse; buiten 50 mm rekent de tool met de ISO 286-1-formules, maar alleen voor de klassen H, h, JS, js, G, g, F, f, D en d — die zijn tegen de geverifieerde tabel gevalideerd. Klassen als j, k, m, n, p en s hebben geen bruikbare gesloten formule en blijven daarom beperkt tot 50 mm. Bij de kleinste band (>0–3 mm) ontbreken meerdere klassen nog volledig (de tool toont dan '—') omdat er geen bevestigde brontabel beschikbaar was; en de eerste band van H7/p6 staat gemarkeerd als betwist totdat een primaire ISO 286-2-tabel dat bevestigt of weerlegt. Controleer de tool-melding voor de gekozen combinatie.